"Ga zo fit mogelijk de strijd aan tegen kanker"
Door: Malou Vermeulen-Meijer 10 maart 2023
Jaarlijks krijgen zo’n 130.000 mensen de diagnose kanker in Nederland. De impact van kanker is groot. Voor de patiënt, maar ook voor de omgeving. Bij Revant bieden we zowel in Breda als in Goes oncologische revalidatie aan. Bas van Weg werkt al elf jaar als revalidatiearts bij Revant revalidatiecentrum Lindenhof in Goes en behandelt onder andere oncologische revalidanten. Bas: "Revalidatie is al mogelijk direct na de diagnose. Hoe eerder een patiënt met kanker start met revalideren hoe sneller weer herstel optreedt."
Bas van de Weg koos ervoor om oncologische revalidanten te gaan behandelen omdat kanker een hele grote impact heeft op de samenleving. "Kanker treft ons allemaal. Eén op de drie mensen krijgt deze ziekte. Bijna iedereen kent wel iemand die deze ziekte heeft of heeft gehad. Kanker heeft een grote invloed op de patiënt én het gezin.
Bovendien zijn er bij kanker bijna altijd verschillende levensdomeinen betrokken. Je rol in het gezin, de maatschappij en de manier waarop er tegen je aan wordt gekeken. Probeer maar eens een gunstige verzekering af te sluiten als je kanker hebt gehad of een vaste baan te krijgen. De impact is enorm. Ik ben dan ook verheugd dat Revant veel energie steekt in de revalidatie van deze doelgroep, zodat wij kunnen ondersteunen bij het verbeteren van de kwaliteit van leven."
Revalidatiearts Bas van de Weg
Neveneffecten behandeling
Revant behandelt zowel patiënten die (te) genezen zijn als mensen bij wie volledige genezing niet meer mogelijk is. "Het zijn kankerpatiënten met meerdere met elkaar samenhangende stoornissen in het dagelijks functioneren. Het merendeel van de patiënten start een oncologisch revalidatietraject vanwege de neveneffecten van de behandeling van kanker op het dagelijks functioneren en dus niet zozeer de kanker zelf."
Bas: "Om een voorbeeld te geven: een vrouw van begin veertig wordt behandeld voor borstkanker en heeft twee jonge kinderen en een baby. Ze is bestraald en heeft chemotherapie gehad. Door de bestraling kan ze haar arm niet meer goed gebruiken. Hierdoor is ze beperkt in de verzorging van haar kinderen, ze kan niet fietsen en ze is heel moe. De vrouw sleept zich door de dag heen en ze heeft cognitieve stoornissen door chemotherapie waardoor ze veel vergeet. Daarnaast is ze emotioneel en angstig omdat ze bang is dat de kanker terugkomt. Hier zie je dat er op verschillende domeinen een indicatie is voor behandeling. Herstel van de belastbaarheid, mobiliteit en vragen op het gebied van deelneming aan de maatschappij. Bij Revant hebben we de expertise om deze mensen weer op de rails te helpen."
Hoe eerder hoe beter
Bij Revant kunnen mensen ook terecht direct na diagnose van de ziekte. We noemen dit prevalidatie. "Zo zorgen we dat mensen zo fit mogelijk, mentaal en fysiek, de strijd aan kunnen gaan tegen kanker", legt Bas uit. "Hoe fitter je je behandeling ingaat hoe sneller je ook weer op allerlei terreinen herstelt."
Ander leven
In de loop van de jaren is kanker steeds vaker een chronische aandoening geworden. Mensen overleven kanker veel vaker dan dertig jaar geleden. Maar participatie is soms niet meer mogelijk op hetzelfde niveau als voordat iemand kanker kreeg. "Zo krijgt een deel van de mensen met een tijdelijk contract ontslag tijdens de ziekteperiode. Heel vaak lukt het dan ook niet meer om te re-integreren. En bij bijvoorbeeld iemand met borstkanker die een borstamputatie heeft ondergaan, is vaak het zelfbeeld, intimiteit en seksualiteit verandert.
Ook zie ik iedere week wel een patiënt waarbij chemotherapie voor permanente geheugenproblemen zorgt. Meerdere factoren zijn van invloed op verminderd cognitief functioneren, maar we zien heel duidelijk terug dat chemotherapie ook in de hersenen terechtkomt en daar blijvende schade kan aanrichten. Doordat wij veel ervaring hebben met mensen die getroffen zijn door niet-aangeboren hersenletsel kunnen wij deze revalidanten helpen. Denk aan compensatietraining. Als je bijvoorbeeld veel vergeet, kan een smartphone ondersteunend zijn om je te herinneren aan bepaalde activiteiten."
Naasten
Bij Revant staat de revalidant centraal. "Maar we richten ons ook op de omgeving van de revalidant. Denk aan de partner, het gezin, een kleinzoon die vaak langskomt, een buurvrouw die wekelijks een pan soep komt brengen of een ander belangrijk persoon. De partner nodigen we uit tijdens het revalidatietraject om mee te kijken en bij gesprekken te zijn", aldus Bas.
Bas informeert altijd naar de partner en eventuele kinderen. "Ook vraag ik altijd of ze met elkaar praten over de gevolgen van kanker of dat er sprake is van een olifant in de kamer. Bijvoorbeeld dat de revalidant de kinderen niet wil belasten, omdat het al zwaar genoeg is voor de kinderen dat papa of mama ziek is. Ook hierbij kunnen wij faciliteren."
Arm om iemand heen slaan
Dat Bas revalidatiearts is, wil niet zeggen dat sommige situaties van oncologische patiënten hem niet raken. "We zijn allemaal mensen. Op het moment dat ik een jongedame van 24 jaar zie met baarmoederhalskanker met een zorgelijk perspectief en ik heb thuis een dochter van ongeveer dezelfde leeftijd dan is dat iets dat je fietsend naar huis wel even meeneemt. Ik vind ook dat je best af en toe een arm om iemand mag slaan om je medeleven te tonen", legt Bas uit.
Tips
- "Het belangrijkste advies dat ik wil geven aan oncologische patiënten is dat ze hun zorgen en angsten met anderen delen. Praat erover. Ga eventueel naar de huisarts of praktijkondersteuner.
- Verder is het belangrijk dat oncologische patiënten die werken een voet tussen de deur houden bij de werkgever. "Probeer, zodra het weer kan, te laten zien dat je er nog bent ook al ben je formeel nog niet aan het werk. Begin met iedere week aan te sluiten bij de lunch of koffie met collega’s. Dan geef je een signaal dat je nog wel aan het herstellen bent, maar dat je weer heel graag wilt aansluiten."
- Verwijzers wil ik meegeven dat ze bij twijfel of iemand voor medisch specialistische revalidatie in aanmerking komt, ze die persoon naar ons door kunnen sturen. Alle artsen mogen doorverwijzen. Ook huis- en bedrijfsartsen. Wij kunnen eventueel ook gedegen advies geven om mensen in de eerste lijn, dichtbij huis, te laten behandelen. Online is er een keuzehulp, keuzehulp voor revalidatie bij kanker, die patiënten en verwijzers kan helpen bij de besluitvorming.
- Tot slot: "Het is nooit te laat om te kijken of je je leefstijl kunt veranderen. Kanker wordt voor een derde deel veroorzaakt door leefstijl: roken, alcohol, voeding en weinig bewegen. Vind je het lastig om je leefstijl te veranderen? Zoek dan professionele hulp. Bijvoorbeeld via de huisarts of kijk op de website van arts en zorgverzekering. Begeleiding bij het stoppen met roken wordt bijvoorbeeld vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering."
